Pratidin
2026 · Odia Compulsory Paper (Qualifying) · 60 marksMainsQuestion 3

ନିମ୍ନଲିଖିତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟିର ସଂକ୍ଷିପ୍ତସାର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ । ଏହି ଗଦ୍ୟାଂଶଟିର ନାମକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ । ସାରାଂଶଟିକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ ।

ଜଣେ ଭଲ ଶ୍ରୋତା ହେବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆବଶ୍ୟକତା । ତଥାପି ଆମଭିତରେ କମ୍ ଲୋକ ଏ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି । ଏହାର କାରଣ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଆମେ ଖରାପ ଲୋକ, କିନ୍ତୁ ଆମକୁ କେହି ଏ ବିଷୟରେ ଶିଖେଇ ନାହାନ୍ତି ଯେ କିପରି ଶୁଣାଯାଏ ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ବହୁତ କମ୍ ଲୋକ ଆମକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତି । ତେଣୁ ଆମେ ସାମାଜିକ ଜୀବନରେ ଶୁଣିବା ଅପେକ୍ଷା ବେଶୀ କହିବାକୁ ଚାହୁଁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିବାକୁ ଚାହୁଁ କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୋହୁଁ । ବନ୍ଧୁତା ଧିରେ ଧୁରେ ସାମାଜିକ ଅହଂମନ୍ୟତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଭଲଶ୍ରୋତାଟିଏ ଏମିତି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକରନ୍ତି ଯାହା ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ସୁଖଦ ସମୟ କାଟିବାରେ ସାହାଯ୍ୟକରେ । ବହୁସମୟରେ ଆମେ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଅନୁଭବ ନକରି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କରୁ, ଯାହା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କିନ୍ତୁ ଆମେ କଣ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନ ଥାଏ । କେବେ ଆମେ ଆମର କାମକୁ ନେଇ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡୁ, କେବେ ଆମେ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ହେବାକୁ ଚିନ୍ତାକରୁ, ଯଦିଓ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ନୋହୁଁ ଯେ ଆମପାଇଁ କେଉଁଟି ଠିକ୍ । କେତେବେଳେ ସନ୍ଦେହର ପଡୁ ଯେ ଆମର ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଛି, କେତେବେଳେ କୌଣସି କଥାକୁ ନେଇ ଟିକିଏ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇପଡୁ (ଯଦିଓ ଆମେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣୁନା ଯେ କେଉଁଠି ଭୁଲ ରହୁଛି) କିମ୍ବା ଆମେ କୌଣସି ବିଷୟରେ ଭାରି ଉତ୍ତେଜିତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇପଡୁ ଯଦିଓ ଏହାର କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟରୂପେ ଜାଣିପାରୁନା ।

ବସ୍ତୁତଃ ଏ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣର ଅପେକ୍ଷା ରଖେ । ଜଣେ ଭଲଶ୍ରୋତା ଜାଣେ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ତାକୁ ଅଶାନ୍ତ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଶାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅଣାଯାଇପାରେ । ପରସ୍ପର କଥାବାର୍ତ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏହା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରୁ ଯେ ସେ କଣ ଚାହୁଁଛି । କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏମିତି ଘଟେ ନାହିଁ କାରଣ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଆମର ଇଚ୍ଛା ଓ ଆବଶ୍ୟକତାର ଯଥେଷ୍ଟ ସଚେତନତା ନଥାଏ । ତେଣୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲୋକେ ନିଜକଥା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି । ସେମାନେ ନିଜର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଉଦବେଗ, ଦୁଃଖ ଅବା ଆଶା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ବାରମ୍ବାର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାବରେ କହିଚାଲିଥାନ୍ତି । ଶୁଣିଲାବାଲା ଏହା ଶୁଣେ କିନ୍ତୁ ଭଲଭାବରେ ଏହାକୁ ବୁଝି ନୂଆକିଛି ଜଣାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟକରିପାରେ ନାହିଁ । ଭଲଶ୍ରୋତାମାନେ ଏହି ସ୍ଥିତି ବିରୁଦ୍ଧରେ କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଏକ କଳାଚାତୁରୀ ଆପଣେଇଥାନ୍ତି ।

ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲାବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମନ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବାପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ସମର୍ଥନସୂଚକ ମନ୍ତବ୍ୟଦେଇ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି, ସହାନୁଭୂତିମୂଳକ ଉତ୍ସାହବର୍ଦ୍ଧକ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ଓ ସମର୍ଥନ ଭଙ୍ଗୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଆଗ୍ରହ ସୂଚକ ‘ହଁ’ କଲାଭଳି ଉତ୍ସାହ ଦିଅନ୍ତି । ସବୁକଥାରେ ସେମାନେ ବକ୍ତାକୁ ନିଜ ବକ୍ତବ୍ୟର ଗଭୀରତାକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି । ସେମାନେ କହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି – ‘ତୁମେ ଏ ବିଷୟରେ ଆଉ ଅଧିକ କୁହ’; ‘ମୁଁ ପ୍ରକୃତରେ ତୁମକଥାରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ’; ‘ଏହା କେମିତି ହେଲା ? ତୁମେ କ’ଣ ଭାବୁଛ’ କିମ୍ବା ‘ତୁମେ କଣ ଅନୁଭବ କରୁଛ ?’ ଜଣେ ଭଲଶ୍ରୋତା ଏହା ଧରିନେଇଥାଏ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ସ୍ୱାଭାବିକ । ସେ ଅଧୀର ହୋଇ ନିଜେ ଆଲୋଚନା କରେ ନାହିଁ । ସେ ବୁଝେ ଯେ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ଏକ ସାର୍ବଜନୀନ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନସିକ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଜଣେ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ବକ୍ତାକୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ । ବେଳେ ବେଳେ ଆମେ କୌଣସି ଅନୁଭବ ପାଖରେ ଆନମନା ହୋଇ ରହିଯାଉ ମାତ୍ର ଏହାର କାରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରୁନା । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଏକ ଭଲଶ୍ରୋତା ଆମକୁ ବିସ୍ତାରିତ ଓ ଗଭୀର ଭାବରେ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ଓ ଆଗକୁ ଟିକିଏ ବଢ଼ିବାକୁ କହେ । ଆମର ଏମିତି ଜଣେ ଶ୍ରୋତାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ ଯିଏ ଉପଦେଶ ଦେବା ବଦଳରେ କେବଳ ଯାଦୁକାରୀ ଶବ୍ଦ ଦୁଇଟି କହିବ – ‘କହି ଚାଲ’ । ଆମେ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇ କହୁ ଏବଂ ସେମାନେ ଟିକିଏ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି – ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ପିଲାଦିନେ କେମିତି ଥିଲା ? ସମୟକ୍ରମେ ଏହା କିପରି ବଦଳିଗଲା ? ସେମାନେ ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ଯେ ଆମର ଦୁଃଖ ଓ ଉଦବେଗର ଉତ୍ସ କଣ ? ସେମାନେ ଏପରି କଥା ପଚାରନ୍ତି – ଆପଣ ଏଇ କଥାଟିପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ କାହିଁକି ? ଏଇ କଥାଟି ଏତେ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି କାହିଁକି ? ସେମାନେ ଆମର ଅତୀତକୁ ମନେରଖିଥାନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ସେମାନେ ଆମେ କହିଥିବା କୌଣସି ପୁରୁଣାକଥାକୁ ମନେପକାନ୍ତି ଓ ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁ ଯେ ସେମାନେ ଆମ ସହିତ ଗଭୀର ସମ୍ବନ୍ଧ ରଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ । ଘାତକ ସଦୃଶ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିବା ଭାରି ସହଜ । ଆମେ ସାଧାରଣତଃ କହୁ ଯେ କୌଣସି ବିଷୟ ସୁନ୍ଦର କିମ୍ବା କୁତ୍ସିତ, ସୁଖଦ ବା ଦୁଃଖଦ । କିନ୍ତୁ ଏହା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନା ଯେ ଆମକୁ ଏପରି ଅନୁଭବ ହେଉଛି କାହିଁକି ? ଏକ ଭଲଶ୍ରୋତା ଆମର ଔପଚାରିକ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ମୈତ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣ ସକାରାତ୍ମକ ସଂଶୟ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହାପଛରେ ଲୁଚିଥିବା ଗଭୀର ଭାବାବେଗକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ ।

(528 ଶବ୍ଦ)

60 marks · directive: Precis

Answer

The core of a good answer

The passage says that good listening is an important life skill that few people learn: much of what we say is unclear even to ourselves, and a good listener, through encouragement, patient questions and friendly doubt, helps us move from confused feelings to a calm, clear understanding of their causes.

An outline written by upsc.help, not an official UPSC answer; every fact checked by a separate review. How we work

What the question asks

The passage is marked as 528 words, so the precis should be about one-third of that: 528 ÷ 3 = 176 words. No title is needed. Write it in Odia and in your own words: keep the main argument in its order, leave out the quoted questions and the list of situations, and add no comments of your own.

Answer outline

Introduction

Read the passage twice, mark the main idea of each paragraph, and plan about 176 words in one or two connected paragraphs.

Main ideas in order

Conclusion

Check the word count (about 176), make sure every main idea is present in order, and that no example or quotation has been copied from the passage.

Facts

Facts to remember

Write a timed answer in the app