Pratidin
2026 · Telugu Compulsory Paper (Qualifying) · 60 marksMainsQuestion 2

ఈ ప్రస్తావికను జాగ్రత్తగా చదివి, దిగువ ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలను సంక్షేపించి వ్రాయండి : (12×5=60)

మనస్సులో దుఃఖము అన్న భావనతో ముడిపడి భయము అన్న భావనకు ఎటువంటి స్థానం ఉన్నదో, ఆనందము అన్న భావనతో జతగూరి ఉత్సాహానికి కూడా అంతే స్థానం ఉన్నది. ఉత్సాహము అంటే కర్తవ్యకర్మల నిర్వహణలో ఎదురయ్యే సమస్యలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటూ తమ కర్తవ్యాన్ని సంతోషంగా నెరవేర్చటమని అర్థం. కార్యనిర్వహణలోని కష్టనష్టాల తీవ్రతను బట్టి ఉత్సాహంలోనూ అనేక భేదప్రభేదాలుంటాయి. సాహిత్య విమర్శకులు ఈ ఉత్సాహము అనే స్థాయిభేదాన్ని యుద్ధవీరము, ధర్మవీరము, దయావీరము ఇత్యాదిగా వర్గీకరించారు. వీటిలో అత్యంత ముఖ్యము, అతిపూర్వోక్తము అయిన యుద్ధవీరంలో శరీరం గాయపడటం, తీవ్రమైన బాధకు లోనుకావటం, ఒక్కొక్కప్పుడు మరణోన్ముఖులు కావటం వంటివాటిని లెక్కచేయటం ఉండదు. యుద్ధవీరు లైనవారికి తమ విజయసాధనకై అమితధైర్యము, యుద్ధవిజయం పట్ల తీవ్రాభినివేశము అన్నవి అనాదికాలం నుంచి తప్పనిసరిగా ఉంటున్నాయి. అయితే, కార్యోత్సాహము అంటే వేదనను లేదా బాధను ఓర్చుకొంటూ ధైర్యంగా ముందుకు సాగటం కాదు. లక్ష్యసాధన పట్ల ఎంతో బాధ్యతతో, ఆసక్తితో సంతోషపూర్వకంగా కృషిచేయవలసి ఉంటుంది. శరీరంపై పెద్ద సెగగడ్డను కోస్తున్నప్పుడు స్పృహ కోల్పోకుండా సహింపగలగటం ధీరోదాత్తలక్షణం కావచ్చును కాని, అది యుద్ధాసక్తికి సూచకమని చెప్పలేము. అట్లాగే, బలమైన దెబ్బ తగిలినప్పుడు కాళ్ళూ చేతులూ కదలకుండా, కేకలు వేయకుండా ఓర్చుకోగలగటం ధీరస్వభావం అనిపించుకొంటుంది. ఎంతటి ఆఘాతాన్నైనా వ్యక్తి తట్టుకోగలగటం అతని పట్టుదలకు సూచకం అవుతుంది. అటువంటి మహాధైర్యమూ, పట్టుదల ఉన్నప్పటికీ అతను తన ఉత్సాహాన్ని కోల్పోక లక్ష్యసాధనకై అమితానందంతో ప్రయత్నించటమే కర్తవ్య నిర్వహణలో ఎన్ని దెబ్బలనైనా ఓర్చుకోగల శక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. కానున్నది కాక మానదు అనే మొండిధైర్యంతో ప్రతికూల పరిస్థితులను ఎదుర్కొనటంగా కాక దీక్షాదక్షతతో సంతోషపూర్వకంగా కర్తవ్యనిర్వహణకు పూనుకొనటమే నిజమైన యుద్ధోన్ముఖ వీరలక్షణం అనిపించుకొంటుంది.

దానవీరుడు అంటే తన సమస్తైశ్వర్యాన్ని పరిత్యజించేందుకు, ఏతన్మూలాన సంభవించే కష్టనష్టాలను భరించేందుకు ఆవశ్యకమైన ధీరస్వభావాన్ని, అనిర్వేదతను కలిగి ఉండటం. ఒక త్యాగాన్ని చేసిన తర్వాత జీవితంలో తారసిల్లే ఒడిదుడుకుల పట్ల సహిష్ణుతతో వ్యవహరింపగలగటమే త్యాగశీలం. ఈ ఉద్యమంలో ఎన్ని ఆపదలు, క్లేశాలు ఎంతగా ఎదురైతే ఆ త్యాగము అంత గొప్పదని తెలుసుకోవాలి. ఎంతో సంతోషంతో, ఉదారవర్తనతో మనఃస్ఫూర్తిగా త్యాగం చేసేందుకు సోత్సాహంగా, సన్నద్ధంగా ఉండటమే దానవీరం.

యుద్ధంతోపాటు శ్రమైక సాధ్యములైన కఠినకార్యాలు - తీవ్రమైన శరీరాయాసాన్ని కలిగించేవి, మృత్యువుకు సైతం దారితీసేవి అనేకం ఉన్నాయి. మంచుతో కప్పబడి, మబ్బులను చీల్చివేస్తూ అధిరోహణకు దుస్సాధ్యమైన పర్వతాలపై పరిశోధనల నిమిత్తం కృషిచేయటం, ధ్రువప్రాంతాలకు లేదా సహారా ఎడారికి ప్రయాణించటం, ఆచూకీ తెలియని కీకారణ్యాలలో అడుగుపెట్టడం వంటివి కూడా ధైర్యసాహసాలకు నిదర్శకములైన మహాకార్యాలే. ఎంతో సంతోషపూర్వకమైన పర్యుత్సుకతతో వ్యక్తులు ఇటువంటి కార్యకలాపాలను చేపట్టటం కూడా ఈ అభినివేశానికి భౌతిక రూపకల్పనమే.

(a) ఉత్సాహాభివ్యక్తిలో ధైర్యసాహసాల పాత్రను విశదీకరించండి. (12)
(b) ‘పట్టుదల’ అంటే అర్థం ఏమిటి ? (12)
(c) కార్యోత్సాహాన్ని ఏ విధంగా పొందగలము ? (12)
(d) సంతోషపూర్వకమైన ఉత్సుకతా భావం, కార్యోత్సాహాల పరస్పర సంబంధాన్ని వివరించండి. (12)
(e) త్యాగపరుడు తన దానశీలతను ఏ విధంగా సన్నద్ధుడై ఉండాలి ? (12)

60 marks · directive: Comprehension

Answer

The core of a good answer

The passage argues that enthusiasm (ఉత్సాహము) is not mere courage in bearing pain: it is carrying out one's duty, or a sacrifice, or a hard enterprise, with responsibility, eagerness and joy, so that courage and perseverance are joined to happiness.

An outline written by upsc.help, not an official UPSC answer; every fact checked by a separate review. How we work

What the question asks

Five questions of 12 marks each, all answerable from the passage. Each answer should be a short paragraph in Telugu, in the candidate's own sentences, built on the passage's own distinctions: courage versus enthusiasm, perseverance (పట్టుదల), the joy that turns effort into enthusiasm, and the giver's cheerful readiness. Nothing from outside the passage is needed.

Answer outline

Introduction

Answer each part separately and briefly, using the passage's key terms (ధైర్యము, పట్టుదల, సంతోషపూర్వకమైన పర్యుత్సుకత, కార్యోత్సాహము, దానవీరము).

(a)

(b)

(c)

(d)

(e)

Conclusion

Keep each answer to the point; the examiner looks for the passage's distinction between courage that merely endures and enthusiasm that acts with joy.

Facts

Facts to remember

Write a timed answer in the app